10 ciekawostek o polskich jaskiniach i trasach podziemnych

Polska pod powierzchnią ziemi ma do zaoferowania znacznie więcej, niż się zwykle zakłada: naturalne jaskinie w górach i na Jurze, dawne kopalnie, miejskie lochy i wojenne tunele. Oto dziesięć ciekawostek, które pomogą wybrać trasę i dobrze przygotować się do zwiedzania.

Jaskinie naturalne: przyroda i legendy

1. Jaskinia Niedźwiedzia w Kletnie. To jedna z najbardziej znanych jaskiń Sudetów. Odkryto ją podczas prac w kamieniołomie marmuru, a nazwę zawdzięcza kościom niedźwiedzia jaskiniowego, które znaleziono w jej wnętrzu. Zwiedza się ją z przewodnikiem, a trasa jest dobrze przygotowana dla zwykłych turystów.

2. Jaskinia Raj koło Chęcin. Na niewielkiej przestrzeni zobaczysz bogatą szatę naciekową: stalaktyty, stalagmity i kolumny. W jaskini odnaleziono też ślady bytności dawnych ludzi oraz kości zwierząt z odległych epok. Jest dobrym wyborem na krótką wycieczkę, także z dziećmi.

3. Jaskinia Łokietka w Ojcowie. Według legendy ukrywał się w niej król Władysław Łokietek. To podanie, a nie potwierdzony fakt, ale dodaje miejscu uroku. Jaskinia leży na terenie Ojcowskiego Parku Narodowego, więc obowiązują tam zasady ochrony przyrody. Warto sprawdzić, w jakich terminach można ją zwiedzać.

4. Smocza Jama pod Wawelem. Kojarzy się z legendą o smoku wawelskim. Zwiedzanie jest zwykle sezonowe, więc przed wizytą sprawdź godziny otwarcia i aktualne zasady wejścia.

5. Jaskinie tatrzańskie. Niektóre, na przykład w Dolinie Kościeliskiej, są dostępne dla turystów, ale nie jest to spacer po wyrównanej trasie. Bywa mokro, ślisko i ciemno, więc potrzebne są latarka i solidne buty. Zasady wejścia ustala park narodowy, dlatego sprawdź je przed wyjazdem.

Dawne kopalnie i miejskie lochy

6. Wieliczka i Bochnia. Obie kopalnie soli wpisano na listę UNESCO. W Wieliczce zobaczysz m.in. podziemne kaplice z rzeźbami wykutymi w soli. Bochnia to dobra alternatywa dla osób, które wolą mniej oczywisty cel. Obie trasy są popularne, więc w sezonie rozważ rezerwację z wyprzedzeniem.

7. Tarnowskie Góry. Zabytkowa kopalnia srebra z Sztolnią Czarnego Pstrąga jest wpisana na listę UNESCO. Część trasy pokonuje się łodzią po podziemnym kanale. Dla wielu osób to najciekawszy element, bo przypomina, że górnictwo kształtowało nie tylko krajobraz, ale też całe miasta.

8. Chełm i Sandomierz. Chełmskie Podziemia Kredowe to labirynt korytarzy wydrążonych w miękkiej skale kredowej pod miastem. W Sandomierzu zwiedza się podziemną trasę pod Starym Miastem, zbudowaną z dawnych piwnic i przejść w lessie. Takie trasy to dobry pomysł na deszczowy dzień, bo zwiedzanie nie zależy od pogody.

Podziemia wojenne i zimowiska nietoperzy

9. Nietoperek. Rozległy system dawnych niemieckich umocnień w okolicach Międzyrzecza stał się jednym z ważniejszych zimowisk nietoperzy w Europie. Zimą zwierzęta śpią, a ich niepokojenie jest szkodliwe, więc dostęp bywa ograniczony. Sprawdź, kiedy organizowane są zwiedzania i jakie obowiązują zasady.

10. Podziemne Miasto Osówka. W Górach Sowich znajduje się kompleks tuneli budowanych w czasie II wojny światowej. Do dziś nie wszystkie jego przeznaczenia są jasne, a historycy i regionaliści wciąż o nich dyskutują. Zwiedzanie warto zaplanować z przewodnikiem, który osadzi miejsce w kontekście historycznym.

Jak zwiedzać podziemia z głową

Większość tras nie wymaga specjalnego sprzętu, ale kilka zasad ułatwi wizytę:

• Ubierz się warstwowo. W podziemiach panuje zwykle stała, niska temperatura, dużo niższa niż latem na zewnątrz. Zabierz bluzę lub cienką kurtkę.
• Wybierz stabilne buty. Stopnie, kamienie i wilgotne podłoże bywają śliskie, więc najlepsze są buty z przyczepną podeszwą.
• Sprawdź warunki. Godziny, ceny biletów, limity grup i zasady fotografowania często się zmieniają, dlatego zajrzyj na stronę oficjalnego zarządcy obiektu.
• Rezerwuj wcześniej. W weekendy, wakacje i długie weekendy miejsc może zabraknąć.
• Nie dotykaj nacieków. Tłuszcz z rąk i drobne uszkodzenia niszczą formacje, które rosły bardzo długo.
• Szanuj zwierzęta. Nie hałasuj i nie świeć w oczy nietoperzom, zwłaszcza zimą.
• Zastanów się nad własnymi ograniczeniami. Jeśli źle znosisz ciasne przestrzenie, ciemność lub wiele schodów, zapytaj obsługę o charakter trasy przed zakupem biletu.

Osobną sprawą są jaskinie niedostępne dla turystów. Eksplorowanie ich na własną rękę jest ryzykowne, a często także zakazane. Jeśli ciekawi cię taternictwo jaskiniowe, zacznij od lokalnego klubu speleologicznego i kursu prowadzonego przez doświadczonych instruktorów.

Podziemia najlepiej zwiedzać bez pośpiechu. Dobrze jest połączyć je z krótkim spacerem po okolicy, bo wiele z tych miejsc leży w pięknych parkach narodowych lub zabytkowych miastach.